Φωτεινή Στεφανίδη: «Δεν θα πούμε για τον Απρίλη»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ 

«Σου είπαν ψέματα πολλά

ψέματα σήμερα σου λένε ξανά

κι αύριο ψέματα ξανά θα σου πουν

ψέματα σου λένε οι εχθροί σου

μα κι οι φίλοι σου σού κρύβουν την αλήθεια.

Ψεύτικη δόξα σού τάζουν οι ψεύτες

μα κι οι φίλοι σου με ψεύτικες αλήθειες σε κοιμίζουν.

Πού πας με ψεύτικα όνειρα

πού πας με ψεύτικα όνειρα.

Καιρός να σταματήσεις

καιρός να τραγουδήσεις

καιρός να κλάψεις και να πονέσεις

καιρός να δεις»

Μίκης Θεοδωράκης

«Δεν θα τον πούμε ξανθό, ούτε ψεύτη, δεν θα ευχολογήσουμε ούτε θα κατηγορήσουμε κανέναν. Δεν θα κόψουμε ούτε ένα λουλούδι, πολλοί από εμάς δεν θα συναντήσουν καν λουλούδι. Των πουλιών όμως το τραγούδι κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει να φτάνει στ’ αφτιά και τις ψυχές μας από τις πέντε το πρωί επιτρέποντάς μας να κοινωνούμε τα λόγια τις αγάπης των πουλιών προς το ταίρι τους. Ας αφήσουμε τους κότσυφες και τα χελιδόνια να τον τραγουδήσουν τον Απρίλη, τους ανήκει». Κι άλλη μια φορά λιγόστεψαν οι ερωτήσεις, Φωτεινή, μια συνέντευξη χωρίς αυτές, πες μας τι Απρίλη περιμένεις.

Απρίλης. Ήσυχος θ’ αγκαλιάσει και φέτος το σμίξιμο του Ζέφυρου με τη Χλωρίδα. Δεν θα τον μαγαρίσουμε με σενάρια συνομωσίας πολέμου και ελέγχου, ανεξέλεγκτο ιό και αριθμούς φρίκης, γραφήματα, προβλέψεις. Δεν θα κρεμάσουμε επάνω του τις αγωνίες μας για το τι μας περιμένει, δεν θα τον πούμε σκληρό, γιατί δεν είναι. Σκληρά είναι όλα αυτά που κάποιοι αποφάσισαν για εμάς, και που εμείς, με σκυμμένο το κεφάλι δεχόμαστε και συνεχώς αναβάλουμε την άρνησή μας γιατί περιστασιακά, και τώρα ακόμη, βολευόμαστε. Δεν θα πούμε τίποτε για τις χάρες του και την ομορφιά του.

Απρίλης 2020. Η φύση δεν βιάζεται, και δεν καθυστερεί. Τ’ ανθίζει όλα στην ώρα τους. Τα αβγουλάκια έτοιμα στις φωλιές, οι πατεράδες κότσυφες, είπαμε, τα έχουν δώσει όλα στο τραγούδι στην πόλη, λίγο πιο έξω οι χελώνες και οι σκαντζόχοιροι μαζί και τα αρχοντικά φίδια ξυπνούν και ψάχνουν για τροφή και έρωτες αγνοώντας μας. Η φύση σε έκρηξη χρωμάτων, φωτός και ήχων. Στην ταπεινή ταράτσα, κάτω από τη γαζία, ανθίζει η φρέζια. Κόβω στο ψιλόβροχο τα τελευταία μπουμπούκια να τα δει λίγο η μάνα, να πάρει ευωδιά, που τα φύτεψε και δεν μπορεί να φτάσει μέχρι εκεί.

Απρίλης 2020 και πετώ τα σκουπίδια. Κλεφτή ματιά στο πεζοδρόμιο. Ξινάκια, αγριόσκορδα. Σε μισή ώρα θα συμπληρώσω το χαρτί εξόδου. Δέκα λεπτά απόσταση το παρατημένο περιβόλι στο χάλασμα, σ’ ένα από εκείνα τα χαλάσματα που κατέφευγα στα παιδικά χρόνια, στην πατρίδα μου δηλαδή. Έχω καιρό να πάω ωστόσο ξέρω τι θα βρω. Εκεί, πενήντα χρόνια τώρα, επιμένουν κι ανθίζουν απριλιάτικες ίριδες. Ολόιδιες μ’ εκείνες που ζωγράφισε ο Βενσάν στο περιβόλι του ψυχιατρείου. Ίδια δουλειά κάνουν κι αυτές τώρα. Χαϊδεύουν ψυχή που υποφέρει. Σε λίγο πάλι μέσα. Το χαρτί το γράφει καθαρά: «Σύντομη σωματική άσκηση».

Απρίλης 2020. Καταφυγή η δημιουργία. Σαν δεν πάει το χέρι, η καρδιά, το μυαλό, τι κάνεις; Περιμένεις και κάποτε έρχεται. Έχει ξαναγίνει. Μπορεί να κάνει ώρες, μέρες, εβδομάδες, μήνες, χρόνια. Μπορεί ν’ αργήσει κι άλλο. Ή να ’ρθει και να ξαναφύγει αμέσως. Η ψυχή όμως κουβαλάει και τα ακάμωτα, τα ψιθυρίζει στους αγγέλους. Κι εκείνοι πάλι στ’ αφτάκια των παιδιών, στις ελπίδες μας.

Απρίλης 2020. Τώρα θυμηθήκαμε όλοι μας ότι πεθαίνουν πολύ περισσότεροι άνθρωποι κάθε μέρα, κάθε λεπτό, και το χειρότερο, χάνονται παιδιά από την πείνα στην Αφρική. Τώρα καθόμαστε και μετράμε τα θύματα της πνευμονίας παγκοσμίως. Τώρα που χτυπάει η δική μας πόρτα. Τώρα που η μόνη καταφυγή είναι η «σύντομη σωματική άσκηση» και οι σταγόνες χιούμορ στο διαδίκτυο, στο δίχτυ που είμαστε όλοι μέσα. Τώρα που κλείσαν οι ναοί που έχτισε ο άνθρωπος, μα οι ναοί οι άλλοι, αυτοί που δεν μας πρόδωσαν ποτέ και δεν ζήτησαν ποτέ τίποτε, είναι σεμνά και θαρραλέα ανοιχτοί με τα καντηλάκια αναμμένα αλλά και πόσο ευάλωτοι στην αδιαφορία των ευσεβών κατά τα άλλα. Δέχονται επάνω τους το βρόμικο γάντι, τη χρησιμοποιημένη μάσκα. Ο ανθός τους υποφέρει, τσαλακώνεται. Η ριζούλα όμως μένει. Και του χρόνου, είμαστε δεν είμαστε, θ’ ξανανθίσει χωρίς να φοβάται, χωρίς όμως και να περιμένει τίποτε από εμάς, μόνο απ’ τον δημιουργό του ζητά, κοιτώντας ψηλά.

Απρίλης 2020. Ιδού λοιπόν το μάθημά μας, χαμηλά στα πόδια μας. Αυτάρκεια, επιμονή, σεβασμός σε όλους και όλα, προσφορά χωρίς αντάλλαγμα, προορισμός. Η ελπίδα δεν βρίσκεται στο άλλο ένα φάρμακο που θα έρθει να σώσει το τώρα και θα αφήσει ανοιχτό το μέλλον σε επόμενους αόρατους εχθρούς, αποφάσεις και καταρρεύσεις. Η ελπίδα είναι στην καρδιά μας, στις πράξεις μας. Κλείνουμε τ’ αφτιά στα λόγια αυτών που κάνουν πραγματικό τον εφιάλτη από εδώ και πέρα. Δύναμη για να βοηθήσουμε πρακτικά τώρα όσο μπορούμε κοιτάζοντας μέσα μας βαθιά. Έχουμε κι εμείς ναό, τον ξεχάσαμε.

Απρίλης 2020. Τα κελαηδίσματα των κοτσυφιών κορυφώνονται. Μόλις σωπάσουν σε λίγες εβδομάδες, οι νεοσσοί στις φωλιές θα έχουν μεγαλώσει και θα φτερώνουν ακούγοντας ακόμη στο κελάηδημα του πατέρα τους το «ώ γλυκύ μου Έαρ» κι έχοντας στα τρυφερά τους ρουθουνάκια το άρωμα από τις νεραντζιές της πόλης. Ας μας βρει κι εμάς συνειδητά το αναστάσιμο άρωμα έτοιμους ν’ αλλάξουμε τα πάντα προς την κατεύθυνση της αλήθειας. Το βέβαιο είναι ότι θ’ αλλάξουν πολλά, μας δίνεται η ευκαιρία.

Η φωτογραφία της αρχής με το δάκρυ της φρέζιας, από την ταράτσα μας στο Ηράκλειο Αττικής. Η άλλη, από κήπο μυστικό και εγκαταλειμμένο, τραβηγμένη κατά τη διάρκεια της σύντομης σωματικής άσκησης στις 28 Μαρτίου. Μετά από δυο μέρες, σήμερα, πέταξε ο Μανώλης Γλέζος και πήρε μαζί του και το δάκρυ και τον μυστικό κήπο. Ηράκλειο, 30/3/2020.