Η Παναγία Μυρτιδιώτισσα: Το θαυματουργό σύμβολο πίστης και ενότητας των Κυθήρων

Η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα, πολιούχος και προστάτιδα των Κυθήρων, αποτελεί μία από τις πιο θαυματουργές εικόνες της Ορθοδοξίας, με ιστορία που μετρά αιώνες και παραδόσεις που παραμένουν ζωντανές μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα βρέθηκε από έναν βοσκό στην περιοχή Μυρτίδια – ονομασία που προέρχεται από τις μυρτιές της περιοχής. Ο βοσκός άκουσε μια φωνή και είδε όραμα, το οποίο τον οδήγησε στην ανακάλυψη της ιερής εικόνας. Όταν εκείνη «επέστρεφε» μόνη της στο σημείο εύρεσης, αποφάσισε να χτίσει έναν μικρό ναΐσκο, ο οποίος αποτέλεσε τον πυρήνα του σημερινού προσκυνήματος.

Ο ναός εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες: από μοναχικό εκκλησάκι τον 15ο αιώνα, μετατράπηκε σε εντυπωσιακή βασιλική τον 19ο αιώνα (1841-1857), χάρη στις γενναίες συνεισφορές της ομογένειας. Τον συντονισμό είχε ο ιερομόναχος Αγαθάγγελος, ενώ εξέχων δωρητής υπήρξε ο Νικήτας Τζάνες. Η εικόνα, αρχικά σκοτεινή, θεωρείται από την παράδοση έργο του Ευαγγελιστή Λουκά και σήμερα φέρει περίτεχνο χρυσό κάλυμμα του 1837.

Η φήμη της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας συνδέεται με πολυάριθμα θαύματα, τα οποία αποτυπώνονται και στα τάματα που κοσμούν τον ναό. Τρία ξεχωρίζουν: η ίδια η εύρεση της εικόνας, η θαυματουργή θεραπεία ενός παραλύτου που εγκαταλείφθηκε μπροστά της, και η σωτηρία του φρουρίου της Χώρας το 1829, όταν ένας κεραυνός απείλησε την πυριτιδαποθήκη του.

Κάθε χρόνο, η εικόνα λιτανεύεται πολλές φορές, με κορυφαία στιγμή τη «γύρα». Μετά το Πάσχα, η εικόνα περιφέρεται σε όλα τα 70 χωριά των Κυθήρων και επιστρέφει πανηγυρικά την Κυριακή των Μυροφόρων. Η μοναδική αυτή παράδοση κρατά ενωμένο το νησί, αποτελώντας ζωντανό δεσμό πίστης, μνήμης και ταυτότητας για τους Κυθήριους.