Επίσκεψη Ρούμπιο: 4 δισ. δολάρια σε αμυντικά και νέα εποχή στη στρατηγική σχέση Ελλάδας–ΗΠΑ

Με την ανακοίνωση πωλήσεων αμερικανικού στρατιωτικού υλικού ύψους 4 δισ. δολαρίων ολοκληρώθηκε την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Των εργασιών προήδρευσαν στην Αθήνα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο.

Ο Ρούμπιο έφτασε στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου, όπου τον υποδέχθηκε ο Γεραπετρίτης. Το πρόγραμμα της Τετάρτης περιλάμβανε κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο υπουργών, τη συνεδρίαση του Διαλόγου, ομιλία του Αμερικανού υπουργού στην Πνύκα και συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μαξίμου.

Και οι δύο πλευρές χαρακτήρισαν τις διμερείς σχέσεις ως τις στενότερες στην ιστορία τους. Ο Ρούμπιο περιέγραψε την Ελλάδα ως «πυλώνα σταθερότητας» στην περιοχή, ενώ ο Γεραπετρίτης μίλησε για σχέσεις «πιο στενές από ποτέ».

Το πιο χειροπιαστό αποτέλεσμα είναι το πακέτο πωλήσεων μέσω του αμερικανικού προγράμματος Foreign Military Sales (FMS), ύψους 4 δισ. δολαρίων. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, εντάσσεται στο μακροπρόθεσμο αμυντικό σχέδιο της Ελλάδας και στόχο έχει τη μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών. Κατά το ελληνικό ρεπορτάζ, το πακέτο αναμένεται να αφορά κυρίως οπλισμό για τα F-16 Viper και τα F-35.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να εξετάσουν συνεργασίες μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών τους, ιδίως σε καινοτόμες τεχνολογίες. Οριστικοποιήθηκε η ένταξη της Ελλάδας στο State Partnership Program της Εθνοφρουράς των ΗΠΑ, με εταίρο την Πολιτεία της Φλόριντα, και ανακοινώθηκε η παραχώρηση τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker.

Η συνεργασία διευρύνεται και πέρα από τα όπλα: στην επιβολή του νόμου, στην αντιτρομοκρατία και στην αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης.

Η ενέργεια ήταν ο δεύτερος άξονας της επίσκεψης. Ο Γεραπετρίτης παρουσίασε τον Κάθετο Διάδρομο ως τη βασική οδό μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη και σημείωσε ότι ο ελληνόκτητος στόλος μεταφέρει περίπου το ένα τέταρτο του αμερικανικού LNG. Συμφωνήθηκε περαιτέρω επέκταση των αμερικανικών προμηθειών LNG, ενώ στο κοινό ανακοινωθέν αναφέρονται και οι έρευνες υδρογονανθράκων.

Στην τεχνολογία, η Ελλάδα συμμετέχει ως υπογράφουσα χώρα στην πρωτοβουλία Pax Silica. Οι δύο χώρες θα διευρύνουν τη συνεργασία τους στην τεχνητή νοημοσύνη, τους υπερυπολογιστές και την κυβερνοασφάλεια, καθώς και στον έλεγχο επενδύσεων και την προστασία κρίσιμων υποδομών. Ο Γεραπετρίτης έκανε λόγο για νέες αμερικανικές επενδύσεις σε data centers και ψηφιακές υποδομές.

Για τη ναυτιλία, συμφωνήθηκε η πιστοποίηση Αμερικανών ναυτικών ώστε να μπορούν να υπηρετούν σε ελληνικά πλοία. Στον πολιτισμό, επεκτάθηκε η διμερής συμφωνία προστασίας πολιτιστικών αγαθών και ανακοινώθηκε το πρώτο ελληνικό έργο που θα χρηματοδοτήσει το αμερικανικό Ambassadors Fund for Cultural Preservation.

Στο Μαξίμου, ο Ρούμπιο είχε συνάντηση περίπου 55 λεπτών με τον Μητσοτάκη. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, τη Μέση Ανατολή και τον αραβικό κόσμο, και ως πύλη του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη. Συζητήθηκαν επίσης η Ουκρανία, το Ιράν, η Ανατολική Μεσόγειος και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Το πιο ιδεολογικό σκέλος ήταν η ομιλία του Ρούμπιο στην Πνύκα, με την Ακρόπολη στο φόντο. Εκεί υπερασπίστηκε το δόγμα «America First» και κάλεσε Ευρωπαίους και Αμερικανούς να ξαναβρούν αξίες που απέδωσε στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως το θάρρος και το καθήκον. Ήταν μια σαφώς πολιτική ομιλία για τη σχέση ΗΠΑ–Ευρώπης, όπως τη βλέπει η κυβέρνηση Τραμπ.

Η επίσκεψη είχε και συμβολικό βάρος: ήταν η πρώτη του Ρούμπιο στην Ελλάδα ως υπουργού Εξωτερικών και δεν συνδυάστηκε με στάση στην Άγκυρα. Ωστόσο, για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ο Ρούμπιο απέφυγε να πάρει θέση στη διαφορά με την Τουρκία. Σε συνέντευξή του στην Καθημερινή παραδέχθηκε ότι υπάρχουν πιθανά εμπόδια και ότι η Ουάσιγκτον θα κινηθεί διπλωματικά. Η αναβάθμιση της σχέσης, επομένως, δεν σημαίνει μετατόπιση της αμερικανικής στάσης στα ελληνοτουρκικά.

Το 24ωρο του Ρούμπιο στην Αθήνα αφήνει δύο αποτυπώματα. Το πρώτο είναι συγκεκριμένο: εξοπλιστικά 4 δισ. δολαρίων, Stryker, συνεργασία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα και συμφωνίες σε ενέργεια, τεχνολογία και ναυτιλία. Το δεύτερο είναι πολιτικό: η Ουάσιγκτον αναβαθμίζει τη σχέση με την Αθήνα, χωρίς όμως να αλλάζει γραμμή απέναντι στην Άγκυρα.

Η επίσκεψη συμπίπτει με την ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, που ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου. Η Αθήνα θα έχει την ευθύνη να συντονίσει τη διαδικασία επιλογής νέου Γενικού Γραμματέα, ενώ στις 29 Οκτωβρίου θα φιλοξενήσει εκδήλωση υψηλού επιπέδου για τη θαλάσσια ασφάλεια. Ανοιχτό μένει πότε και πώς θα προχωρήσουν οι συμβάσεις του πακέτου FMS, καθώς και αν η αμερικανική διπλωματία θα ξεμπλοκάρει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.