Μαθητές στη Ρόδο μετρούν την απόσταση Γης–Σελήνης

Μαθητές και εκπαιδευτικοί σχολείων της Ρόδου θα επιχειρήσουν να μετρήσουν μόνοι τους την απόσταση της Γης από τη Σελήνη, μαζί με σχολεία του εξωτερικού. Το πρόγραμμα λέγεται «Το Πείραμα του Ίππαρχου», το υλοποιεί ο Δήμος Ρόδου και θα διαρκέσει από τον Οκτώβριο του 2026 έως τον Ιούλιο του 2027.

Η επιλογή του ονόματος δεν είναι τυχαία. Ο Ίππαρχος, ένας από τους σπουδαιότερους αστρονόμους της αρχαιότητας, έκανε μεγάλο μέρος των παρατηρήσεών του στη Ρόδο τον 2ο αιώνα π.Χ. Σχεδόν 2.200 χρόνια αργότερα, μαθητές του ίδιου νησιού θα δοκιμάσουν τη μέθοδο που συνδέεται με το όνομά του: την παράλλαξη.

Πώς μετριέται η απόσταση με την παράλλαξη

Η ιδέα μπορεί να δοκιμαστεί από τον καθένα με ένα δάχτυλο. Κρατήστε το μπροστά στο πρόσωπο και κοιτάξτε το κλείνοντας πρώτα το ένα μάτι και μετά το άλλο. Το δάχτυλο φαίνεται να «πηδάει» σε σχέση με το φόντο. Όσο πιο κοντά είναι, τόσο μεγαλύτερο το άλμα.

Το ίδιο συμβαίνει με τη Σελήνη. Δύο παρατηρητές σε απομακρυσμένα σημεία της Γης τη βλέπουν την ίδια στιγμή σε ελαφρώς διαφορετική θέση ανάμεσα στα αστέρια. Αν ξέρουμε πόσο απέχουν μεταξύ τους οι δύο παρατηρητές και πόσο μετατοπίζεται η Σελήνη, η απόσταση βγαίνει με απλή γεωμετρία τριγώνων.

Γι’ αυτό το πείραμα χρειάζεται διεθνή συνεργασία. Όσο πιο μακριά βρίσκονται τα σχολεία που φωτογραφίζουν ταυτόχρονα τη Σελήνη, τόσο μεγαλύτερη η μετατόπιση και τόσο ακριβέστερο το αποτέλεσμα.

Η τιμή που θα προσπαθήσουν να προσεγγίσουν οι μαθητές είναι περίπου 384.400 χιλιόμετρα, η μέση απόσταση Γης–Σελήνης. Σήμερα οι επιστήμονες τη μετρούν με ακρίβεια χιλιοστού, στέλνοντας παλμούς λέιζερ σε ανακλαστήρες που άφησαν στη Σελήνη οι αποστολές Απόλλων. Η αξία του πειράματος δεν είναι να ξεπεράσει αυτή την ακρίβεια, αλλά να φτάσουν οι μαθητές στο αποτέλεσμα με δικά τους μέσα.

Τι θα κάνουν οι μαθητές

Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι μαθητές θα κάνουν αστρονομικές παρατηρήσεις, θα συλλέξουν δεδομένα και θα τα ανταλλάξουν με τα συνεργαζόμενα σχολεία του εξωτερικού. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, επιστημονική καθοδήγηση και δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων.

Τη δράση υλοποιούν το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου και η Διεύθυνση Παιδείας και Νέας Γενιάς του Δήμου. Η πρωτοβουλία ανήκει στην αντιδήμαρχο Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης, Σταματία Γιαννέλη.

Δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμη ποια σχολεία της Ρόδου συμμετέχουν, ούτε από ποιες χώρες είναι οι συνεργαζόμενες σχολικές κοινότητες.

Η επιστήμη έξω από την τάξη

Σύμφωνα με τον Δήμο, στόχος είναι οι μαθητές να εξοικειωθούν με την επιστημονική μέθοδο, να συνεργαστούν με συνομηλίκους τους από άλλες χώρες και να δουν την αρχαία επιστημονική κληρονομιά ως κάτι ζωντανό. Η εκπαίδευση, όπως τόνισε η κ. Γιαννέλη, δεν μπορεί να μένει στα όρια της σχολικής αίθουσας.

Το πείραμα εντάσσεται σε μια παράδοση σχολικών δράσεων που αναπαράγουν μετρήσεις της αρχαίας ελληνικής αστρονομίας. Η πιο γνωστή είναι το πείραμα του Ερατοσθένη, με το οποίο σχολεία σε όλο τον κόσμο υπολογίζουν την περιφέρεια της Γης από τη σκιά ενός ραβδιού. Η Ρόδος προσθέτει τώρα στη λίστα τον δικό της αστρονόμο. Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται μέσα στη σχολική χρονιά, με την ολοκλήρωση του προγράμματος τον Ιούλιο του 2027.