Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 στην Αν Κάρσον

Η Καναδή ποιήτρια, δοκιμιογράφος και κλασική φιλόλογος Αν Κάρσον τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026. Η Σουηδική Ακαδημία τη βράβευσε για το «τολμηρό και ευρηματικό έργο της, που σε παιγνιώδη διάλογο με την κλασική παράδοση δημιούργησε νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».

Η 76χρονη Κάρσον γεννήθηκε στο Τορόντο το 1950. Έχει διδάξει κλασικές σπουδές σε πανεπιστήμια του Καναδά και των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων στο McGill και στο Princeton. Σύμφωνα με τη μόνιμη γραμματέα της Ακαδημίας Ίνγκριντ Κάρλμπεργκ, η είδηση την αιφνιδίασε, παρότι τα στοιχηματικά γραφεία την κατέτασσαν στα φαβορί.

Το βραβείο συνοδεύεται από 12 εκατομμύρια σουηδικές κορόνες, περίπου 1,07 εκατ. ευρώ, και θα απονεμηθεί στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου. Η Κάρσον είναι μόλις η 19η γυναίκα που κερδίζει το Νόμπελ Λογοτεχνίας, σε σύνολο 122 βραβευμένων.

Η Κάρσον γράφει βιβλία που δύσκολα κατατάσσονται: ποίηση που μοιάζει με δοκίμιο, δοκίμια σε στίχους, μεταφράσεις που διαβάζονται σαν πρωτότυπα έργα. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Άντερς Όλσον εξήγησε ότι σχεδόν όλο το έργο της κινείται εκεί όπου συναντώνται η εμμονή του φιλολόγου με τις λέξεις και η αναζήτηση του ποιητή για νέα νοήματα.

Η Ακαδημία θεωρεί ότι τα θεμέλια τέθηκαν με το δοκίμιο Eros the Bittersweet (1986), μια μελέτη για τον έρωτα στην αρχαία ελληνική ποίηση. Το πιο γνωστό της βιβλίο είναι το Autobiography of Red (1998), ένα «μυθιστόρημα σε στίχους». Εκεί ο Γηρυόνης, το τέρας που σκότωσε ο Ηρακλής στον μύθο, γίνεται ένα ευαίσθητο αγόρι που ερωτεύεται τον αλαζονικό Ηρακλή.

Ανάμεσα στα άλλα έργα της ξεχωρίζουν το Nox (2010), μια ελεγεία για τον αδελφό της σε μορφή βιβλίου-αντικειμένου που ξεδιπλώνεται σαν ακορντεόν, και το Float (2016), μια συλλογή από ξεχωριστά τεύχη σε κουτί που ο αναγνώστης διαβάζει με όποια σειρά θέλει. Η ίδια έχει πει ότι θεωρεί τον εαυτό της εικαστική καλλιτέχνιδα όσο και συγγραφέα.

Για τους Έλληνες αναγνώστες, το βραβείο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: σπάνια το Νόμπελ πηγαίνει σε συγγραφέα τόσο βαθιά δεμένο με την αρχαία ελληνική γραμματεία. Η Ακαδημία σημείωσε ότι η ίδια η Κάρσον θεωρεί την ετυμολογία των λέξεων αφετηρία όλου του έργου της. Πρόσθεσε ότι οι μεταφράσεις της από τα αρχαία ελληνικά στέκονται ως αυτόνομα έργα.

Το Autobiography of Red βασίζεται στη «Γηρυονηίδα» του λυρικού ποιητή Στησίχορου, ένα έργο που σώζεται μόνο σε αποσπάσματα. Η Κάρσον έχει μεταφράσει τα σωζόμενα αποσπάσματα της Σαπφούς στο If Not, Winter (2002), αφήνοντας ορατά τα κενά του παπύρου αντί να τα «συμπληρώσει».

Έχει επίσης μεταφράσει τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Το Antigonick (2012) είναι μια ελεύθερη, εικονογραφημένη εκδοχή της «Αντιγόνης», ενώ το Norma Jeane Baker of Troy (2019) συνδέει την «Ελένη» του Ευριπίδη με τη Μέριλιν Μονρό.